Köpek ve Kedilerde Ağız Hijyeni

Kedi ve köpeklerde ağız ve diş sağlığı, genel sağlığın önemli bir parçasıdır. Dişlerde biriken plakların düzenli olarak uzaklaştırılmaması zamanla diş taşı oluşumuna, diş eti yangısına ve periodontal hastalıklara neden olabilir. Bu nedenle ağız bakımının yalnızca kötü kokuyu önlemek amacıyla değil, ağız sağlığını koruyan düzenli bir bakım rutini olarak değerlendirilmesi gerekir.

Evde uygulanabilecek ağız bakımının en önemli basamağı ise düzenli diş fırçalamadır.

Dental Plak ve Diş Taşı Nedir?

Dental plak, diş yüzeyinde oluşan ve başta bakteriler olmak üzere çeşitli organik maddeleri içeren yapışkan bir biyofilm tabakasıdır. Plak düzenli olarak uzaklaştırılmadığında tükürükte bulunan minerallerin etkisiyle sertleşerek diş taşı veya tartar adı verilen yapıya dönüşebilir.

Dental plak diş fırçalama ile uzaklaştırılabilirken mineralize olmuş diş taşlarının evde diş fırçasıyla temizlenmesi mümkün değildir. Belirgin diş taşı bulunan hayvanlarda veteriner hekim tarafından ağız ve diş muayenesi yapılması ve gerektiğinde profesyonel diş temizliği uygulanması gerekir.

Kedi ve Köpeklerde Ağız Hijyeni Neden Önemlidir?

Diş yüzeyinde ve özellikle diş eti hattında biriken plak bakterileri zaman içerisinde diş etlerinde yangıya neden olabilir. Sürecin ilerlemesiyle dişi çevreleyen ve destekleyen dokular etkilenerek periodontal hastalık gelişebilir.

Tedavi edilmeyen ağız ve diş hastalıklarında;

• Ağız kokusu
• Diş eti kızarıklığı ve yangısı
• Diş eti kanaması
• Periodontal hastalıklar
• Ağız içerisinde enfeksiyon
• Ağrı ve hassasiyet
• Çiğneme güçlüğü
• İştahsızlık
• Kilo kaybı
• Dişlerde sallanma
• Diş kayıpları

görülebilir.

Ağız hastalıkları bazı kedi ve köpeklerde uzun süre belirgin bir bulgu göstermeden ilerleyebilir. Bu nedenle evde düzenli ağız bakımı kadar veteriner hekim kontrolleri de önemlidir.

Kedi ve Köpeklerin Dişleri Ne Sıklıkla Fırçalanmalıdır?

Kedi ve köpeklerde plak oluşumunu kontrol altında tutmanın en etkili ev bakım yöntemlerinden biri günlük diş fırçalamadır.

Mümkün olduğunda dişlerin günde bir kez fırçalanması önerilir. Haftada yalnızca bir veya birkaç kez yapılan fırçalama hiç fırçalamamaktan daha faydalı olabilir ancak günlük fırçalama kadar etkili bir plak kontrolü sağlamaz.

Buradaki en önemli noktalardan biri devamlılıktır. Kısa fakat düzenli yapılan bir diş fırçalama rutini, aralıklarla yapılan uzun fırçalamalardan daha yararlıdır.

Diş Fırçalamaya Ne Zaman Başlanmalıdır?

Kedi ve köpeklerin diş fırçalamaya mümkün olduğunca erken yaşta alıştırılması faydalıdır.

Köpeklerde kalıcı dişler yaklaşık 4 aylıkken çıkmaya başlar ve çoğu köpekte yaklaşık 6–7 aylık dönemde kalıcı dişlerin çıkışı tamamlanır. Kedilerde de kalıcı dişlerin çıkışı yaklaşık 3–4 aylık dönemde başlar ve genellikle 6–7 aylık yaşa kadar devam eder.

Bununla birlikte diş fırçalama alışkanlığının kazandırılması için kalıcı dişlerin tamamının çıkmasını beklemek gerekmez. Yavru kedi ve köpeklerde ağız çevresine dokunma, dudakları hafifçe kaldırma ve diş fırçasıyla kısa süreli temas gibi aşamalarla bakım rutinine erken yaşta başlanabilir.

Diş değişiminin yoğun olduğu ve diş etlerinin hassas olduğu dönemlerde ise hayvanı zorlamamak ve ağrıya neden olabilecek sert fırçalamalardan kaçınmak gerekir.

Kedi ve Köpeklerin Dişleri Nasıl Fırçalanır?

Diş fırçalama başlangıçta bazı kedi ve köpekler için alışılmadık bir uygulama olabilir. Bu nedenle sürecin aşamalı ilerlemesi daha başarılı sonuç verir.

1. Yavaş Başlayın

İlk günlerde tüm dişleri fırçalamaya çalışmak yerine birkaç dişe kısa süreli dokunuşlarla başlayabilirsiniz.

Hayvanınız uygulamaya alıştıkça fırçalanan bölgeyi ve süreyi kademeli olarak artırabilirsiniz. Diş fırçalamanın korkutucu veya zorlayıcı bir deneyime dönüşmemesi önemlidir.

2. Kedi ve Köpeklere Özel Ürünler Kullanın

Kedi ve köpekler için geliştirilmiş yumuşak kıllı diş fırçaları veya uygun parmak fırçaları kullanılabilir.

Ayrıca yalnızca evcil hayvanlar için üretilmiş diş macunları tercih edilmelidir. İnsanlar için üretilen diş macunları hayvanların yutması için uygun değildir ve bazı içerikleri evcil hayvanlar açısından zararlı olabilir.

Evcil hayvan diş macunlarının hayvanların hoşuna giden aromalarda üretilmesi fırçalamaya alışmayı da kolaylaştırabilir.

3. Öncelikle Dişlerin Dış Yüzeylerine Odaklanın

Diş fırçalamak için kedi veya köpeğinizin ağzını tamamen açmanız çoğu zaman gerekli değildir.

Dudağı hafifçe kaldırarak özellikle dişlerin yanak tarafına bakan dış yüzeylerini ve diş eti hattını fırçalamak günlük bakım açısından en önemli bölgelere ulaşmanızı sağlar.

Hayvanınız zaman içerisinde izin veriyorsa diğer diş yüzeyleri de rutine dahil edilebilir.

4. Nazik Hareketler Kullanın

Dişler küçük dairesel hareketlerle veya diş eti hattı boyunca nazik ileri geri hareketlerle fırçalanabilir.

Fırçayı aşırı bastırmak diş etlerinde rahatsızlık ve tahrişe neden olabilir. Amaç sertçe kazımak değil, diş yüzeyindeki yumuşak plak tabakasını düzenli olarak uzaklaştırmaktır.

5. Pozitif Bir Rutin Oluşturun

Diş fırçalama bittikten sonra oyun, sevgi veya günlük yürüyüş gibi hayvanınızın hoşlandığı aktivitelerle süreci tamamlayabilirsiniz.

Böylece diş fırçalama zaman içerisinde günlük yaşamın normal ve olumlu bir parçası haline gelebilir.

Dental Çiğneme Ürünleri Diş Fırçalamanın Yerini Tutar mı?

Hayır. Dental çiğneme ürünleri, bazı dental diyetler, ağız bakım jelleri, su katkıları veya diğer ağız bakım ürünleri diş fırçalamaya yardımcı olabilir ancak günlük diş fırçalamanın doğrudan alternatifi değildir.

Bu ürünlerden yararlanılacaksa etkinliği değerlendirilmiş ve hayvanın yaşına, büyüklüğüne ve sağlık durumuna uygun ürünlerin tercih edilmesi önemlidir.

Ayrıca dişleri temizlemesi amacıyla aşırı sert kemik veya sert çiğneme materyallerinin verilmesi doğru değildir. Çok sert materyaller dişlerde kırılmaya ve ağız içerisinde yaralanmaya neden olabilir.

Evcil hayvanınıza uygun dental bakım ürünlerini seçerken veteriner hekiminize danışabilirsiniz.

Diş Taşı Diş Fırçalayarak Temizlenebilir mi?

Hayır. Diş fırçalama esas olarak diş yüzeyindeki yumuşak plak tabakasını uzaklaştırmaya yardımcı olur.

Plak mineralize olup sert diş taşına dönüştüğünde diş fırçasıyla uzaklaştırılması mümkün değildir. Özellikle diş eti hattının altında bulunan birikimlerin doğru şekilde değerlendirilmesi ve temizlenmesi veteriner hekim tarafından yapılmalıdır.

Bu nedenle diş fırçalamanın asıl amacı oluşmuş büyük diş taşlarını temizlemek değil, plak birikimini azaltarak yeni diş taşı oluşumunu mümkün olduğunca önlemektir.

Veteriner Hekime Ne Zaman Başvurulmalıdır?

Kedi veya köpeğinizde aşağıdaki belirtilerden biri bulunuyorsa ağız ve diş muayenesi için veteriner hekime başvurmanız önerilir:

• Sürekli veya belirgin ağız kokusu
• Diş etlerinde kızarıklık veya kanama
• Yoğun diş taşı
• Aşırı salya
• Mama yerken zorlanma
• Mamayı ağzından düşürme
• Tek taraflı çiğneme
• Ağız bölgesine dokunulmasına tepki verme
• Sallanan veya kırılmış diş
• Ağız içerisinde şişlik
• İştahsızlık

Evcil hayvanınızın dişlerini düzenli olarak fırçalıyor olmanız veteriner hekim tarafından yapılacak ağız muayenelerini tamamen ortadan kaldırmaz. Ağız sağlığı, rutin veteriner hekim kontrollerinin bir parçası olarak düzenli şekilde değerlendirilmelidir.

Gerekli durumlarda veteriner hekiminiz profesyonel diş temizliği, dental radyografi veya ileri periodontal tedaviler önerebilir.

Kedi ve Köpeklerde Ağız Hijyeni Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kedi ve köpeklerin dişleri her gün fırçalanmalı mı?

Mümkünse evet. Günlük diş fırçalama plak oluşumunun kontrol edilmesinde en etkili evde bakım yöntemlerinden biridir.

İnsan diş macunu kedi ve köpeklerde kullanılabilir mi?

Hayır. İnsan diş macunları evcil hayvanların yutması için tasarlanmamıştır. Kedi ve köpekler için özel olarak geliştirilmiş diş macunları kullanılmalıdır.

Oluşmuş diş taşı fırçalama ile geçer mi?

Hayır. Mineralize olmuş diş taşı diş fırçasıyla temizlenemez. Diş taşı bulunan hayvanların veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Dental ödüller ve çiğneme ürünleri yeterli midir?

Tek başlarına yeterli değildir. Uygun dental ürünler plak ve diş taşı kontrolüne yardımcı olabilir ancak günlük diş fırçalamanın yerine kullanılmamalıdır.

Kuru mama yemek dişleri temizler mi?

Standart kuru mamanın tek başına diş fırçalamanın yerine geçtiği düşünülmemelidir. Ağız sağlığını desteklemek amacıyla özel olarak geliştirilmiş bazı dental diyetler plak veya diş taşı oluşumunun azaltılmasına yardımcı olabilir ancak düzenli ağız bakımına olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz.

Ağız kokusu kedi ve köpeklerde normal midir?

Hafif ve geçici kokular görülebilse de sürekli ve belirgin ağız kokusu normal kabul edilmemelidir. Diş eti hastalıkları, diş taşı veya başka ağız problemleriyle ilişkili olabileceği için veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Sonuç

Kedi ve köpeklerde ağız hijyeninin temelini düzenli plak kontrolü oluşturur. Evde uygulanabilecek en etkili yöntemlerden biri günlük diş fırçalamadır.

Kedi ve köpeğinizi küçük yaşlardan itibaren diş fırçalamaya alıştırmak, uygun ağız bakım ürünlerinden destek almak ve veteriner hekim kontrollerini aksatmamak ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek diş ve diş eti hastalıklarının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Unutulmaması gereken en önemli nokta şudur: Diş fırçalama oluşmuş diş taşını ortadan kaldırmaz, plak birikimini kontrol etmeye ve yeni diş taşı oluşumunu azaltmaya yardımcı olur.