Gıda Alerjileri

Gıda alerjileri, kedi ve köpeklerde tüketilen bir gıdanın içerisindeki belirli bileşenlere karşı bağışıklık sisteminin anormal yanıt vermesi sonucu ortaya çıkan reaksiyonlardır. Çoğunlukla diyette bulunan proteinler bağışıklık sistemi tarafından alerjen olarak algılanır ve bunun sonucunda çeşitli deri veya sindirim sistemi belirtileri gelişebilir.

Gıda alerjileri ile gıda intoleransları ise aynı durum değildir. Gıda alerjisinde bağışıklık sistemi rol oynarken, gıda intoleranslarında bağışıklık sisteminden bağımsız metabolik, farmakolojik veya sindirim sistemi kaynaklı reaksiyonlar görülebilir.

Kedi ve Köpeklerde Gıda Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Gıda alerjilerinde en sık karşılaşılan belirtilerden biri kaşıntıdır. Kaşıntıya ek olarak;

• Deride kızarıklık ve tahriş,
• Tüy dökülmesinde artış ve tüy kalitesinde bozulma,
• Tekrarlayan kulak enfeksiyonları,
• Deride tekrarlayan bakteriyel veya maya enfeksiyonları,
• Kusma,
• İshal,
• Dışkılama sıklığında veya dışkı yapısında değişiklikler

görülebilir.

Köpeklerde özellikle kulaklar, patiler ve vücudun çeşitli bölgelerinde kaşıntı ön plana çıkabilirken, kedilerde baş ve boyun bölgesindeki kaşıntı ve deri lezyonları dikkat çekebilir.

Gıda alerjisinin belirtileri her zaman yeni bir mama verildikten hemen sonra ortaya çıkmaz. Bir kedi veya köpek daha önce uzun süre herhangi bir problem yaşamadan tükettiği bir gıdaya karşı da zaman içerisinde reaksiyon geliştirebilir.

Hangi Gıdalar Alerjiye Neden Olabilir?

Teorik olarak diyette bulunan herhangi bir protein kaynağı alerjik reaksiyona neden olabilir.

Köpeklerde bildirilen yaygın gıda alerjenleri arasında;

• Dana eti,
• Tavuk,
• Süt ürünleri,
• Buğday,
• Kuzu eti

bulunmaktadır.

Kedilerde ise özellikle;

• Dana eti,
• Balık,
• Tavuk

sıklıkla bildirilen protein kaynakları arasındadır.

Ancak bu durum söz konusu gıdaların tüm kedi ve köpekler için “alerjen” olduğu anlamına gelmez. Gıda alerjileri bireyseldir ve hayvanın daha önce karşılaştığı birçok farklı protein kaynağına karşı gelişebilir.

Bu nedenle yalnızca bir protein kaynağının yaygın olarak kullanılıyor olması, o proteinin her hayvan için problem oluşturacağı anlamına gelmez.

Gıda Alerjisi Nasıl Oluşur?

Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminin normal şartlarda zararsız olan bir gıda bileşenine karşı aşırı yanıt oluşturması sonucunda meydana gelir.

Bazı gıda alerjilerinde süreç IgE adı verilen antikorların rol aldığı mekanizmalar üzerinden ilerleyebilir. Alerjenle yeniden karşılaşıldığında mast hücreleri ve bazofiller gibi bağışıklık sistemi hücreleri aktive olabilir ve histamin başta olmak üzere çeşitli inflamatuvar maddeler salınabilir.

Bu maddeler kaşıntı, kızarıklık ve diğer alerjik belirtilerin ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Ancak kedi ve köpeklerde görülen tüm gıda alerjileri yalnızca IgE aracılı mekanizmalarla açıklanamaz. IgE dışındaki bağışıklık mekanizmaları da gıdaya karşı gelişen aşırı duyarlılık reaksiyonlarında rol oynayabilir.

Gıda Alerjisi mi, Çevresel Alerji mi?

Kaşıntısı olan her kedi veya köpekte problemin kaynağı mama değildir.

Benzer belirtilere;

• Polenler,
• Ev tozu akarları,
• Pire alerjisi,
• Diğer parazitler,
• Bakteriyel deri enfeksiyonları,
• Maya enfeksiyonları

gibi birçok farklı durum neden olabilir.

Özellikle mevsimsel olarak artan kaşıntılarda çevresel alerjenler değerlendirilmelidir. Bununla birlikte bir hayvanda aynı anda hem gıda alerjisi hem de çevresel alerji bulunması da mümkündür.

Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak gıda alerjisi tanısı koymak doğru değildir.

Kedi ve Köpeklerde Gıda Alerjisi Nasıl Teşhis Edilir?

Gıda alerjisinin tanısında en güvenilir yöntem eliminasyon diyeti ve ardından yapılan kontrollü gıda provokasyonudur.

Eliminasyon diyetinde veteriner hekimin önerisi doğrultusunda hayvanın daha önce tüketmediği uygun bir protein kaynağı içeren diyet veya proteinlerin çok küçük parçalara ayrıldığı hidrolize proteinli veteriner diyetleri kullanılabilir.

Bu süreçte yalnızca ana mama değil;

• Ödül mamaları,
• Sofradan verilen yiyecekler,
• Çiğneme ürünleri,
• Aromalı vitamin ve takviyeler,
• Aromalı bazı ilaçlar

gibi hayvanın tüketebileceği diğer gıda kaynaklarının da dikkate alınması gerekir.

Çünkü çok küçük miktarlardaki farklı bir protein kaynağı bile eliminasyon diyetinin değerlendirilmesini zorlaştırabilir.

Deri belirtileri bulunan hayvanlarda eliminasyon diyetinin yeterli süre boyunca ve eksiksiz uygulanması gerekir. Gıda denemeleri çoğunlukla yaklaşık 8–12 hafta sürdürülür ve deri belirtilerindeki iyileşme sindirim sistemi belirtilerine göre daha uzun sürebilir.

Eliminasyon Diyetinden Sonra Ne Yapılır?

Eliminasyon diyeti sırasında belirtilerin azalması tek başına gıda alerjisini kesin olarak kanıtlamaz.

Tanının doğrulanması için veteriner hekimin kontrolünde daha önce tüketilen gıdanın veya şüphelenilen protein kaynağının tekrar diyete eklenmesi gerekebilir. Buna gıda provokasyonu adı verilir.

Şikayetlerin eliminasyon diyeti sırasında azalması ve eski gıdanın yeniden verilmesiyle tekrar ortaya çıkması, gıda alerjisi tanısını güçlü şekilde destekler.

Kan veya Deri Alerji Testleri Gıda Alerjisini Gösterir mi?

Kedi ve köpeklerde gıda alerjisinin belirlenmesinde serum IgE testleri, intradermal deri testleri, tükürük testleri veya tüy analizleri gibi çeşitli yöntemler kullanılabilmektedir.

Ancak günümüzde bu testlerin gıda alerjisini tek başına güvenilir şekilde teşhis ettiği gösterilememiştir.

Bu nedenle gıda alerjisinden şüphelenildiğinde eliminasyon diyeti ve ardından yapılan kontrollü provokasyon halen tanıda referans yöntemdir.

Gıda Alerjisinde Ne Yapmalıyız?

Evcil hayvanınızda yeni bir mama veya farklı bir gıda tüketiminin ardından kaşıntı, kızarıklık, kulak problemleri, kusma veya ishal gibi belirtiler ortaya çıkıyorsa öncelikle veteriner hekiminize danışmanız gerekir.

Hayvanın yalnızca ana mamasını değil, son dönemde tükettiği tüm gıdaları değerlendirmek önemlidir. Ödül mamaları, ev yemekleri, takviyeler ve aromalı ilaçlar da bu değerlendirmeye dahil edilmelidir.

Şüphelenilen gıdanın gelişigüzel diyetten çıkarılıp başka mamaların sürekli denenmesi ise tanıyı zorlaştırabilir. Bunun yerine veteriner hekim tarafından planlanan kontrollü bir eliminasyon diyeti uygulanması daha doğru olacaktır.

Gıda alerjisi doğrulandığında en etkili yaklaşım, reaksiyona neden olan protein veya gıda bileşeninin uzun vadede diyetten uzak tutulmasıdır.

Evcil hayvanınızda tekrarlayan kaşıntı, kulak enfeksiyonu, deri problemleri veya sindirim sistemi şikayetleri bulunuyorsa belirtilerin kaynağının doğru şekilde belirlenmesi ve uygun beslenme planının oluşturulması için veteriner hekiminize danışabilirsiniz.