Geriatrik Köpeklerde Beslenme

Köpekler yaşlandıkça metabolizmaları, aktivite düzeyleri ve besin maddesi ihtiyaçları da değişmeye başlar. Bu dönemde doğru beslenme; ideal vücut ağırlığının korunması, kas kaybının azaltılması ve yaşla birlikte görülme sıklığı artan bazı sağlık sorunlarının yönetilmesi açısından önem taşır.

Köpeklerde yaşlılık için bütün ırklarda geçerli tek bir yaş sınırı bulunmaz. Yaşlanma süreci köpeğin ırkına, büyüklüğüne, genetik özelliklerine ve beklenen yaşam süresine göre değişiklik gösterir. Büyük ırk köpekler daha erken yaşlarda senior döneme girerken küçük ırklarda bu dönem daha ileri yaşlarda başlayabilir. AAHA, köpeklerde senior dönemi yaklaşık olarak beklenen yaşam süresinin son %25’lik bölümü olarak tanımlamaktadır.

Yaşlı bir köpekte böbrek hastalığı, kalp hastalığı, obezite, osteoartrit veya başka kronik bir rahatsızlık bulunuyorsa beslenme programı öncelikle mevcut hastalığa göre düzenlenmelidir. Sağlıklı yaşlanan köpeklerde ise amaç, değişen enerji ve besin ihtiyaçlarına uygun, tam ve dengeli bir beslenme programı oluşturmaktır.

Yaşlı Köpekler İçin Mama Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

AAFCO tarafından sağlıklı yaşlı köpeklere özel ayrı bir “senior” besin profili tanımlanmamıştır. Bu nedenle yalnızca ambalaj üzerinde “senior” veya “yaşlı köpekler için” yazması bir mamanın her yaşlı köpek için ideal olduğu anlamına gelmez. Beslenme planı köpeğin vücut kondisyonu, kas kütlesi, aktivite düzeyi ve mevcut sağlık durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir.

1. Kaliteli ve Yeterli Protein İçeriği

Yaşlanmayla birlikte köpeklerde kas kütlesinde azalma görülebilir. Bu nedenle sağlıklı yaşlı köpeklerde proteinin yalnızca yaş nedeniyle kısıtlanması önerilmez.

Aksine, sindirilebilirliği yüksek ve kaliteli protein kaynaklarının yeterli miktarda tüketilmesi kas kütlesinin korunmasına yardımcı olabilir. Yaşlı köpeklerin protein metabolizmasındaki değişiklikler nedeniyle bazı durumlarda genç yetişkinlere göre daha fazla diyet proteinine ihtiyaç duyabileceği de bildirilmektedir.

Böbrek hastalığı gibi özel durumlarda ise protein ve özellikle fosfor miktarının hastalığın evresine göre düzenlenmesi gerekebilir. Bu nedenle kronik hastalığı bulunan köpeklerde beslenme planı veteriner hekim tarafından belirlenmelidir.

2. Enerji ve Kalori Miktarı

Köpeklerin enerji ihtiyacı yaş ilerledikçe genellikle azalabilir. Aktivitenin azalması, hareket kabiliyetinin kısıtlanması ve vücut kompozisyonundaki değişiklikler kilo almaya yatkınlığı artırabilir.

Fazla kilo özellikle eklem ve hareket sistemi üzerinde ek yük oluşturarak yaşlı köpeklerde mevcut hareket problemlerinin daha belirgin hale gelmesine neden olabilir. Bu nedenle yaşlı köpeklerin beslenmesinde yalnızca mamanın içeriği değil, günlük verilen toplam enerji miktarı da önemlidir.

Ancak her yaşlı köpeğin düşük kalorili beslenmesi gerektiği düşünülmemelidir. İleri yaşlarda kilo veya kas kaybı yaşayan köpeklerde daha farklı bir beslenme yaklaşımı gerekebilir. Bu nedenle vücut kondisyonunun yanında kas kondisyonunun da düzenli olarak değerlendirilmesi önem taşır.

3. Eklem Sağlığını Destekleyen Besinler

Yaş ilerledikçe osteoartrit ve diğer eklem problemleri daha sık görülebilir. Beslenme tek başına eklem dejenerasyonunu tamamen engelleyemez ancak uygun vücut ağırlığının korunması ve bazı besin öğelerinin diyette bulunması eklem sağlığının desteklenmesine katkıda bulunabilir.

Özellikle EPA ve DHA içeren omega-3 yağ asitlerinin osteoartritli köpeklerde inflamatuvar süreçlerin yönetilmesine yardımcı olabileceğine ilişkin bilimsel veriler bulunmaktadır.

Glukozamin ve kondroitin gibi bileşenler de birçok eklem destekli diyette kullanılmaktadır. Ancak bu içerikler tek başına tedavi olarak değerlendirilmemeli; kilo kontrolü, uygun egzersiz, ağrı yönetimi ve gerektiğinde veteriner hekim tarafından planlanan tedavilerle birlikte ele alınmalıdır.

4. Sindirim Sistemi ve Bağırsak Sağlığı

Yaşlanma yalnızca kasları ve eklemleri değil, sindirim sistemi ve bağırsak mikrobiyotasını da etkileyebilir. Bu nedenle yaşlı köpeklerin diyetlerinde sindirilebilirliği yüksek besinlerin ve uygun miktarda lifin bulunması önemlidir.

Prebiyotik lif kaynakları bağırsakta bulunan yararlı mikroorganizmaların desteklenmesine yardımcı olabilir. Probiyotiklerin etkileri ise kullanılan mikroorganizma türüne ve ürüne göre değişebileceğinden her probiyotik ürünün aynı etkiyi göstereceği düşünülmemelidir.

Yaşlı köpeklerde dışkı kalitesi, sindirim sorunları ve kilo değişiklikleri düzenli olarak takip edilmelidir.

5. İştah ve Lezzetlilik

Yaşlı köpeklerde koku ve tat algısındaki değişiklikler, ağız ve diş problemleri veya kronik hastalıklar iştah üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle mamanın yalnızca besleyici olması değil, köpek tarafından istekle tüketilmesi de önemlidir.

Mamanın aroması, dokusu, nem oranı ve servis şekli tüketim isteğini etkileyebilir.

Ancak yaşlı bir köpekte ortaya çıkan belirgin iştahsızlık yalnızca “yaşlılığa bağlı” kabul edilmemelidir. Diş hastalıklarından böbrek ve gastrointestinal sistem hastalıklarına kadar birçok farklı sorun iştah kaybına neden olabileceği için uzun süren veya tekrarlayan iştahsızlıklarda veteriner hekim muayenesi gereklidir.

6. Bilişsel Fonksiyonların Desteklenmesi

Yaşlı köpeklerde bilişsel fonksiyonlarda da değişiklikler meydana gelebilir. Köpeklerde bilişsel disfonksiyon; yönelim bozukluğu, sosyal ilişkilerde değişiklik, uyku-uyanıklık döngüsünün bozulması, daha önce öğrenilmiş davranışların unutulması, aktivite seviyesinde değişiklik ve anksiyete gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Gece uyanmaları, ev içerisinde amaçsız dolaşma, artan sesli davranışlar, daha önce öğrenilmiş tuvalet alışkanlıklarının bozulması veya tanıdık ortamlarda yönünü bulmakta zorlanma gibi değişiklikler fark edilebilir. Bu belirtilerin başka hastalıklardan da kaynaklanabileceği unutulmamalı ve veteriner hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Antioksidanlar ve bazı yağ asitleri bakımından zengin diyetlerin bilişsel fonksiyonların desteklenmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Orta zincirli trigliseritler (MCT) içeren bazı diyetler de yaşlı köpeklerde beyin metabolizmasını ve bilişsel fonksiyonları desteklemek amacıyla kullanılmaktadır. Beslenmenin çevresel zenginleştirme, uygun egzersiz ve zihinsel aktivitelerle birlikte uygulanması daha kapsamlı bir yaklaşım sağlar.

Yaşlı Köpeklerde Beslenme Kişiye Özel Olmalıdır

Her köpek aynı şekilde yaşlanmaz. Aynı yaşta iki köpeğin enerji ihtiyacı, kas kütlesi, aktivite düzeyi ve sağlık durumu birbirinden tamamen farklı olabilir.

Bu nedenle yaşlı köpeklerde beslenme planı oluştururken;

• Vücut ağırlığı ve vücut kondisyonu
• Kas kütlesi
• Günlük aktivite düzeyi
• İştah ve beslenme alışkanlıkları
• Sindirim sistemi sağlığı
• Eklem ve hareket kabiliyeti
• Kronik hastalıkların varlığı

birlikte değerlendirilmelidir.

Yaşlı köpeğinizde kilo kaybı veya kilo artışı, kas kaybı, hareket isteğinde azalma, iştah değişikliği, aşırı su tüketimi, davranış değişiklikleri veya uyku düzeninde belirgin farklılıklar fark ediyorsanız veteriner hekiminize danışmanızı öneririz.